Zelfs als de wetenschap zou aantonen dat de individuele vrije wil een volstrekte illusie is, dan nog is een reactie authentiek van mezelf. Aangedreven en gestuurd door mijn specifieke hormonale, neurologische en genetische huishouding in interactie met mijn concrete omstandigheden. En indien die reactie niet zozeer door mijn vrije keuze wordt bepaald, dan toch door mijn eigenste samenstelling van karakter, temperament en hechting met mijn onmiddellijke omgeving. Variatie binnen een soort is een belangrijk aspect van evolutie en natuurlijke selectie. En hoewel die variatie klein en niet inhoudelijk zelfbepaald is, zorgt ze ervoor dat mijn omgang met de situatie exclusief de mijne is.
Anders geformuleerd: als we het bestaan van een persoonlijke ‘vrije’ wil niet langer logisch en wetenschappelijk kunnen onderbouwen, dan sluit dat het bestaan nog niet uit van een (bewust) oplossingsgerichte, collectieve wil. Het is de basis van de wetenschappelijke methode, die drijft op peer review.
Het geeft bovendien de ruimte om aan verstandige en moreel hoogstaande politieke besluitvoering te doen. Zo hebben we de oplossingsgerichte collectieve wil, om geopolitieke actie te ondernemen als Europese gemeenschap.
Zo is de verbetering van onze verkeersveiligheid is zeker mogelijk, maar kan ze niet zonder gerichte acties worden gerealiseerd.

Ze is afhankelijk van een uitzonderlijk goede samenloop van omstandigheden. Die samenloop kunnen we bewerken: we hebben de nodige veranderingen van morele en culturele normen beter in de hand dan we nu denken of realiseren.
Door 'dwingende preventie' aangevuld met 'herstelgerichte zorg/bestraffing' kunnen we waarden verankeren die onze functionele publieke ruimte veiliger, aangenamer én menselijker maken.
Morele betrokkenheid lijkt vaak onvermijdelijk op steekvlam beleid. Persoonlijke, moreel instinctieve reacties leiden zelden tot betekenisvolle gedragsverandering/ verbetering op langere termijn.
Maar als we betrokkenheid als samenwerking zien, die vanuit ‘individueel niet – weten’ een gematigde geldingsdrang hanteert, dan spreken we over een heel anders gerichte en veel sterkere, redelijk stuurbare wil. Dichter bij ‘een soort van’ vrijheid kunnen we niet komen.

Op zoek naar de avant garde van de morele vooruitgang dus: in de zorg, het vrijwilligerswerk, de evidence – based therapie, het effectief altruïsme, in het onderwijs, de diplomatie, de (lokale) politiek, bij technologie ontwikkelaars, bij lotgenotengroep -  werkingen, bij herstelbemiddelaars, bij middenveld organisaties, bij activisten, in onze cultuursector, in  verband met onze openbare ruimte.
Concrete toepassing:
Het grote aantal verkeersslachtoffers is een pervers neveneffect van ons gebruik van de ‘openbare weg’ als louter instrument.
Er zijn enorm veel verkeersslachtoffers en een ongeval overleven heeft vaak minstens even complexe, moeilijke en negatieve gevolgen dan sterven in het verkeer. Het leed is groot en duurt (levens)lang. Ik ben zelf een persoon in deze situatie.
Mijn centrale argument gaat als volgt: De systemische ontmenselijking van alle andere weggebruikers is de dieperliggende oorzaak van dit morele debacle. Machinale dehumanisering op grote schaal verankert doodslag al decennia in onze openbare ruimte. Als we er nu niets aan doen zal deze rampzalige ‘Value Lock - In’ nog eeuwen standhouden.

De openbare weg krijgt in onze samenleving te weinig intrinsieke waarde. Dat kunnen we als samenleving gericht veranderen.
Mensen zullen onvoldoende vanuit morele overtuiging hun gedrag in het verkeer aanpassen. We moeten dus een verplichte gedragsverandering realiseren. Achteraf zal het morele argument ‘we moeten de zwakkere weggebruikers altijd optimaal beschermen’ vanzelf ingang vinden. Want gedragsverandering verandert overtuigingen meer dan dat overtuigingen ons gedrag veranderen. En het is nooit te laat voor gedragsverandering.

Geheel tegen mijn eigen vrijgevochten temperament in, pleit ik dus voor verregaande vrijheidsbeperking in het verkeer door slimme technologie.
Vrijheidsgevoelens uit handen geven aan slimme systemen.
Elke sterke weggebruiker heeft de morele plicht om dit te aanvaarden, los van het feit dat zwakke weggebruikers ook moeten opletten.

We hebben vandaag de unieke kans, door de huidige revoluties op vlak van Artificial General Intelligence, om betere morele normen en systemen voor rest van de toekomst te verankeren. Zodat er nooit meer zoveel vermijdbaar leed ontstaat in ons verkeer.
 
Het is een druppel op een hete plaat, maar ikzelf ben alleszins bereid om vrijheidsgevoelens op te geven voor de veiligheid van andere weggebruikers. Ik zal blijven gaan en staan waar ik wil, maar zal aanvaarden dat me dat onmogelijk wordt gemaakt als ik niet nuchter ben. Ook de controle over mijn eigen snelheid wil ik uit handen geven aan dwingende preventie, opgelegd door een democratisch verkozen wetgever.

Ik pleit dus voor een rationeel waardenkader dat ook pragmatisch is. Vanuit het schadebeginsel verdedig ik met mijn voorstel een negatieve invulling van het vrijheidsbegrip in verkeerssituaties. Vanuit het positief ingevulde beginsel ‘wederkerige veiligheid’ dicteert mijn visie bepaalde plichten en verantwoordelijkheden van elke persoon die een zich op de openbare weg begeeft met een zelf bestuurd, gemotoriseerd voertuig.
Dit is mogelijk als we de collectieve, pragmatische en moreel gedreven vrije wil erkennen en inzetten.

De openbare weg leent zich heel moeilijk tot morele vooruitgang door een ongelukkige samenloop van omstandigheden.
De wegen zijn onvermijdelijk enkel functioneel, waardoor ze in onze beleving geen waarde op zich hebben. Alles erop en errond voelt dus als een hindernis. Ook mensen, de zwakke weggebruikers eerst. Want die zijn traag.
Bovendien is er veel afstand tijdens en door het passeren. Dus is er geen ruimte/tijd om zich te verplaatsen in de rush van de ander.
Een ongemakkelijk feit.
De gehanteerde normen kunnen verbeteren door sensibilisering en repressie, maar niet duurzaam. Terugvalscenario's zijn dagelijkse kost. Meestal zijn de gevolgen zwaar en levensbepalend.
Daarom moeten we durven zeggen dat 'dwingende preventie' de enige mogelijke manier is om leed in het verkeer permanent, betekenisvol te verminderen.
Wat die preventie moet inhouden is het onderwerp van maatschappelijke dialoog en democratische besluitvorming. Maar ze niet op de agenda plaatsen, is niet langer een optie. Hopelijk komt die dialoog er nu echt. Want verkeersveiligheid is een groot maar verwaarloosd probleem waar wèl haalbare oplossingen voor zijn.
Daar wil ik vanuit ervaringsdeskundige en moraalwetenschappelijke inzichten aan bijdragen. Ik voel tijdsdruk hierover ...

 De jeugd werd wakker. Het was pas 2099 geworden, het vuurwerk sputterde alsnog sprankeltjes. ‘Gaat dat hier nog lang duren dat jong zijn?’ dacht Prosphère. Hij was nog moe.
Hij sliep duidelijk minder goed sinds de volgende generatie met rijbewijzen zwaaide. Toch al twee jaar en oneffen lang, in zijn geval. Hij droomde van vrijheidsbeperking. Het was tot een soort van totalitaire geweldfantasie gekomen: ‘Op straffe van repressie wordt alle in Europa actieve auto - industrie verplicht van bij de productie alcoholsloten te installeren op alle gemotoriseerde voertuigen. Anders worden ze manu militare een voor én een achterwiel uitgevezen.’ Er zijn onredelijkere dingen in het leven …
Prosphère dronk koffie en herpakte zich,
‘Alle zotheid in een mopje: hoe lang blijft het wachten op het eerste automerk dat het alcoholslot in promo zet, een reclamecampagne richt op ouders met rijpe tieners en deze gratis optie als een lokaas inzet?’ Het zal de mentaliteitswijziging betekenisvol versnellen …
Want onuitgeslapen opstaan, is ook een beperking. Net als heel dringend moeten plassen.
 
 
 

De verbetering van onze verkeersveiligheid is zeker mogelijk, maar kan niet zonder gerichte acties worden gerealiseerd.
Ze is afhankelijk van een uitzonderlijk goede samenloop van omstandigheden. Die samenloop kunnen we bewerken: we hebben de nodige veranderingen van morele en culturele normen beter in de hand dan we nu denken of realiseren.
Door 'dwingende preventie' aangevuld met 'herstelgerichte zorg/bestraffing' kunnen we waarden verankeren die onze functionele publieke ruimte veiliger, aangenamer én menselijker maken.
Please, please, please, laat ons krijgen wat we écht willen deze keer. Het momentum is aanwezig ...

After - thoughts NAH: leven met blijvende beperkingen
Anders tussen de dingen staan door veranderde prikkelverwerking is een overweldigende ervaring.
Zelfs de wijze waarop ik in mijn kleren zit, voelt anders dan vroeger: intenser, gevoeliger …
Ik ben sneller overprikkeld, gevoeliger voor druk op de huid, voor licht en geluid, …
De inhoud van gesprekken en het aanvoelen van intenties bij anderen is gewijzigd.
De manier waarop ik muziek speel is niet meer dezelfde: ik ben een andere bassist dan voorheen.
Dat heeft vanzelfsprekend gevolgen voor mijn algemene beleving van het leven en zijn beperkingen. Zoals de coronapandemie of mijn beleving van existentiële eenzaamheid.
Het ‘hier en nu’ won enorm aan belang: ik leef van dag tot dag. Desondanks heb ik voortdurend het gevoel onder tijdsdruk te staan. Vaak is dit zelfs irrationeel en niet in verhouding tot de realiteit. Maar naar mijn aanvoelen juist wel.
Ik hanteer dus, uit noodzaak en organisch, een heel specifiek gerichte focus met een dwingend karakter: schrijven, lopen, weer werken, emotionele rust bereiken voor het gezin …
En ben daarenboven meer gericht op voorspelbaarheid en routines.
Het wegvallen van routines (zoals tijdens een pandemische lockdown) is heel moeilijk, de opbouw naar structuur verloopt met veel stress en kost veel energie.
Door verminderde belastbaarheid ben ik verplicht streng prioriteiten te stellen en te leven naar de kern van mijn belangrijkste waarden.
Het stellen van gedrag en ondernemen van acties is op geen enkele manier nog vanzelfsprekend en ‘vlot’ automatisch’. Zelfs (en vooral) dagdagelijkse handelingen eisen veel overleg, volharding en inspanning
Het onderhouden van de basisconditie is voor mij heel belangrijk om mijn doelstellingen te halen (en dat wil ik heel hard). Dus ik organiseer mijn uitgebreide ‘me time’ al joggend.
Ongeremdheid is één van de kenmerken die binnen de variatie van NAH veel voorkomt. Ik richt al mijn aandacht erop om die ongeremdheid constructief te laten zijn: schrijven, waardevolle verbinding zoeken, …
 
 
Ikzelf heb door NAH vaak het gevoel dat ik een eerder extreme variatie ben op hetzelfde thema:
 
Onze hersenen zijn het orgaan met het grootste energieverbruik dus is een vorm van overbelasting, vroeg of laat, iedereen wel bekend. Denk maar aan vergeetachtigheid, minder betrouwbaar korte termijngeheugen en verminderde concentratie bij iets ouder wordende medemensen. Of tijdsdruk en stress bij  mensen met een jong gezin … Iedereen kan de kenmerken herkennen, alleen bij NAH zijn ze groter, vaker voorkomend en duurzamer…
Uit langdurig isolement geraken is een enorme opluchting: daar ben ik nogal gulzig in …
Kortom: door NAH ben ik in een ‘soort van’ identiteitscrisis terechtgekomen. Het is een zoektocht naar evenwicht in een veranderd leven: hoe verhoud ik me tot mijn ‘vroegere zelf’ van voor het ongeval? Er zijn weldegelijk zaken veranderd, andere zaken zijn gebleven maar uitvergroot of verkleind… Ook voor mijn onmiddellijke omgeving is dit een aanvaardingsproces dat veel tijd vraagt en nog zal vragen …
Onze hersenen komen heel spontaan tot grote aantallen associaties die via het leggen van verbanden onze leefwereld overzichtelijk en voorspelbaar willen maken. Vaak (niet altijd) loopt dit goed. Zeker in omstandigheden die voorspelbaar zijn, die we veel meemaken en dus door ervaring leren kennen. Het typerende aan het hebben van een hersenletsel, is dat deze vaardigheid niet meer vanzelfsprekend is. En zelfs een constante staat van mentale overdrive vereist. Een voorbeeld: de juiste volgorde hanteren om een draagtas klaar te maken, een tafel te dekken/af te ruimen en dit binnen de (gekende) beschikbare tijd is vaak een gigantische opdracht die zoveel energie vraagt dat je al over een heel goede basisconditie moet beschikken om daarna nog verder te kunnen functioneren. En andere initiatieven aan te vatten die meer mentale focus vereisen (zoals hoofdrekenen, planningen op langere termijn uitwerken, communiceren met meerdere mensen tegelijkertijd in een samenwerkingsverband, …). Kortom: intuïtief handelen vanuit expertise en bruikbare herinnering is veel moeilijker en minder beschikbaar. Bovendien hebben korte termijngeheugen en focus een andere (verstoorde) balans.
Niets in het dagelijkse leven is nog automatisch. Ook niet het afhandelen van die specifieke, doordeweekse, zich steeds herhalende taakjes. Het persoonlijk vertrouwen in het eigen dagelijks functioneren, wordt voortdurend aan het wankelen gebracht (door weer een verloren voorwerp of het onlogisch uitvoeren van handelingen). De nood aan voorspelbaarheid en structuur is veel groter. Dit realiseren voor/door de persoon met het letsel en haar/zijn omgeving is een duurzame inspanning en een ‘never ending work in progress’.
Bovendien kunnen mensen die geen hersenletsel hebben zich eigenlijk niet voorstellen hoe dat aanvoelt: voortdurend onder mentale druk staan terwijl de oriëntatie in tijd en ruimte wankel is. Het is dus voor anderen moeilijk om zich daarin in te leven en vanuit spontaan begrip de persoon met NAH te benaderen.
Je kan dat namelijk moeilijk uitgelegd krijgen: dat het halen van bepaalde doelstellingen zoveel energie vraagt dat de ‘gewone dagdagelijkse’ zaken niet goed meer lukken. Zoals functioneren in drukke, grote groepen of een dagplanning vlot afwerken of een logische volgorde van handelen afwerken of een gezinssituatie organiseren of een tafel dekken en afruimen of lawaai verdragen of…
Dit wordt nog moeilijker uit te leggen als het hersenletsel niet zichtbaar is. Vaak zit het ‘enkel’ vanbinnen’ … Begin er dan maar aan: het benoemen en overbrengen op een authentieke en begrijpbare manier.